آموزه مدیریت

هدف از راه اندازی این وبلاگ کمک به ترویج علم مدیریت و آموزش آن و ایجاد زمینه ای برای تبادل افکار و اطلاعات می باشد. با احترام و افتخار، آمادگی برای تبادل اطلاعات علمی با تمام دانش پژوهان عرصه مدیریت، سازمان و آموزش امکان پذیر است.

بررسی رابطة بین ویژگی های شخصیتی مدیران با مهارتهای شغلی آنان.
نویسنده : دکتر پیمان یارمحمدزاده - ساعت ٤:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۳/٢٢
 

پیمان یارمحمدزاده

(دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی)

چکیده

 هدف این پژوهش بررسی رابطة بین ویژگی های شخصیتی مدیران با مهارتهای شغلی آنان بود.روش پژوهش توصیفی- پیمایشی،جامعة آماری کلیه مدیران مدارس متوسطه، نمونة آماری85 نفر ، روش نمونه گیری طبقه‌ای تصادفی متناسب با حجم و ابزار اندازه گیری دو پرسشنامة شخصیت و مهارتهای شغلی بوده و داده ها در دو سطح توصیفی – استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

کلید واژه ها:مدیریت،مهارتهای شغلی،ویژگی های شخصیتی.

Key words: management, job skills, characteristics.

مقدمه

قرن بیست و یکم را قرن مدیریت نامیده اند. چرا که سرعت، قدرت عمل  و انبوه بودن فرآورده های انسانی و صنعتی، نیاز به نیروی هماهنگ کننده متفکر و فرزانه ای موسوم به مدیر دارد. وجود مدیر برای حفظ و توسعه تناسب اثربخشی و بارخیزی نهادها و سازمانهای پیچیده امروزی ضرورتی انکار ناپذیر دارد زیرا بقا و رشد سازمان ها و همچنین کارآیی و اثربخشی نظام آموزشی به کیفیت مدیریت بستگی دارد. چگونگی کارکردن مدیران در درون سازمان، کارکرد آن سازمان را در سطح جامعه تبیین می کند و عملکرد سازمان های هر جامعه و ملتی اساس عملکرد آن جامعه و ملت را تشکیل می دهد. ادارة امور یک سازمان مستلزم توجه به ترکیباتی از قبیل، تسهیلات و امکانات، ویژگی های سازمانی و منابع انسانی است و استفاده مطلوب از نیروی انسانی، موازی با منابع مادی در یک سازمان، مستلزم شناخت و آگاهی از روش های وافی به مقصود در رابطه با این نیروست تا حدی که می توان گفت یک بعد اساسی شکست و موفقیت در سازمان های اجتماعی مربوط به شکست یا کارکردن با انسانهاست.

با توجه به اینکه هدایت مسیر جامعه به سوی سعادت یاشقاوت در دست مدیران جامعه، خصوصاً متولیان امر آموزش و پرورش می باشد، خصایص این افراد از ابعاد فکری، معنوی، روانی و عاطفی باید مورد توجه قرار گیرد. زیرا مدیران آموزشی نیز همانند دیگر افراد جامعه، دارای تفاوت های فردی، استعدادها، انگیزه ها، رغبت ها و تمایلات مخصوص به خود بوده و از نگرش، دانش و نظام ارزشی متفاوتی برخوردارندکه این تفاوت های فردی و شخصیتی برنحوه عمل و رفتار آنان تأثیرگذار خواهد بود. همه مدیران به حکم آنکه مدیر هستند، به یک شیوه عمل نخواهند کرد. این تفاوت ها علاوه بر آنکه می تواند از تفاوت سطح دانش، نگرش و نظام ارزشی آنها متأثر باشد، از تفاوتهای ناشی از شخصیت هر یک از آنها نیز سرچشمه می گیرد.پیرامون تناسب شغل و شاغل و انگیزه های انسان در تناسب رفتار خود با سازمان، مطالعات فراوانی صورت گرفته است که هرکدام از دیدگاه خاصی به رابطه شخصیت کارکنان و شغل یا ابعاد مختلف شخصیت و رضایت شغلی پرداخته اند. پارکز[1](1984) بر اثر تحقیقی به این نتیجه رسید که درونگراهااز تطبیق پذیری بیشتری در بهسازی شیوه های سازشمندی خود، برای مواجهه و تقابل با وقایع استرس زا برخوردار هستند.در صورتیکه در برونگراها چنین انعطاف پذیری هایی مشاهده نگردید.

آنچه از این مطالعات و یا اکثر آنها استنباط می شود. این است که تنها حقوق و دستمزد نیست که بین فرد، شغل و سازمان پیوند برقرار کند، بلکه خصوصیات روانی، رفتاری، فرهنگ اجتماعی و گاه حتی عوامل جسمانی و فیزیولوژیک در تقویت یا گسستن این پیوند تأثیر دارد و پیچیدگی این خصایص رفتاری و شخصیتی باعث پیچیده شدن این روابط می گردد.  در زمینة عملکرد مدیران نیز استوارت[2](1987) مهمترین دلیل بیکاری را در قرن حاضر کمبود مهارتهای شغلی در نزد افراد دانست، که با دگرکونی سازمانها و شغلها نیاز به مهارتهای جدید احساس می شود..

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی مدیران(برونگرایی – درونگرایی) با مهارت های شغلی آنان(ادراکی، انسانی و فنی) در مدارس متوسطه شهرستان شیراز به منظور ارائه پیشنهادهایی جهت بهسازی مهارت های مدیریتی مدیران و توصیه‌هایی به منظور انتخاب و انتصاب مدیران در این مقطع بود. به همین منظور از پرسشنامه شخصیت آیزنک[3] با 80 گویه و از پرسشنامه محقق ساخته جهت تعیین مهارت های شغلی مدیران با 45 گویه استفاده گردید. روایی پرسشنامه صوری و محتوایی و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ به ترتیب  93/0 و 95/0به دست آمد.جامعة آماری کلیة مدیران مدارس متوسطة دخترانه و پسرانة چهار ناحیة آموزش و پرورش شهر شیراز به تعداد 169 نفر بودند که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم تعداد 85 نفر انتخاب و مورد پژوهش قرار گرفتند.

فرضیه ها:

(1) بین میزان برونگرایی و درونگرایی مدیران با مهارت های ادراکی آنان رابطه معناداری وجود دارد.(2) بین میزان برونگرایی و درونگرایی مدیران با مهارت های انسانی آنان رابطه معناداری وجود دارد.(3) بین میزان برونگرایی و درونگرایی مدیران با مهارت های فنی آنان رابطه معناداری وجود دارد.(4) بین میزان برونگرایی و درونگرایی مدیران با مهارت های شغلی (مهارت های سه گانه مدیریتی) آنان رابطه معناداری وجود دارد.(5) بین ویژگی های دموگرافیکی مدیران ومهارت های شغلی آنان رابطه معناداری وجود دارد.

 نتیجه گیری:

نتایج حاصل نشان داد که بین برونگرایی – درونگرایی مدیران با مهارت های ادراکی آنان رابطه منفی معنی داری وجود دارد( 0= P ، 49/3 -= b) بدین معنا که هرچه فرد درونگراتر باشد از مهارت ادراکی بالاتری برخودار است. همچنین هیچ یک از متغیرهای سن، وضعیت تأهل، سابقه خدمت، سابقه مدیریت، میزان تحصیلات و تعداد فرزندان با مهارت ادراکی رابطه معنی داری نداشتند و تنها متغیرهای معدل دیپلم و جنسیت رابطه معنی داری با مهارت ادراکی داشتند. در بررسی رابطه بین برونگرایی – درونگرایی مدیران با مهارت انسانی آنها نیز وجود رابطه معنیدار مثبت مشاهده گردید( 0= P ، 56/2 = b).بدین معنا که هر چه فرد برونگرا باشد از مهارت انسانی بیشتری برخوردار است.در این راستا بین هیچ یک از متغیرهای سن،جنسیت،وضعیت تاهل،سابقة مدیریت، سابقةخدمت،میزان تحصیلات،معدل دیپلم و تعداد فرزندان رابطة معنی داری با مهارت انسانی مشاهده نگردید.در بخش دیگری از نتایج بین برونگرایی – درونگرایی مدیران با مهارت فنی آنان رابطة منفی معنی داری مشاهده گردید.( 0= P ، 31/5- = b) به طوری که هرچه فرد درونگراتر باشد از مهارت فنی بیشتری برخوردار است.همچنین بین هیچ یک از متغیرهای سن، جنسیت، وضعیت تأهل، سابقه مدیریت، سابقه خدمت، میزان تحصیلات ، معدل دیپلم و تعداد فرزندان با مهارت فنی رابطه معنی داری مشاهده نگردید. از دیگر نتایج این تحقیق وجود رابطه منفی معنی داری بین برونگرایی – درونگرایی مدیران با مهارت های سه گانه مدیریتی است( 0= P ، 9/6 -= b) بدین معنا که افراد درونگرا از مهارت های سه گانه مدیریتی بیشتری برخوردارند. در همین راستا بین متغیرهای سن، جنسیت، وضعیت تأهل، سابقه مدیریت، سابقه خدمت، میزان تحصیلات و تعداد فرزندان رابطه معنی داری مشاهده نگردید. و تنها متغیر معدل دیپلم  رابطه مثبت معنی داری با مهارت های شغلی داشت.

منابع:

پرداختچی،محمدحسن.(1374).مدیریت آموزشی به عنوان قلمرو حرفه ای.مدیریت در آموزش و پرورش،شمارة1.

صانعی پور،محمود.(1372).پژوهش پیرامون چگونگی پیوند شخصیت فردی و سازمانی در فرایند مسئولیت پذیری،رابطة شخصیت فردی و شغلی.تهران:انتشارات جام.

لی فام،جیمز و اهووئه،جیمز.(1370).مدیریت مدارس ،مبانی و تئوریها.(مترجم:محمد علی نائلی).اهواز:انتشارات دانشگاه شهید چمران.

میرکمالی،سیدمحمد.(1383).رهبری مدیریت آموزشی.تهران:نشر رامین.

 

Parkez,K.R.(1984).locus of control, cognitive Appraisal and coping in stressful Episode. Journal of applied psychology .Vol 46.

Stewart .(1987).handbook of management skills. Second edition.

 

 



[1]-  Parkes

[2] - Stevart

[3]- Ezens Personality Questionnaire